WHO połączyła tegoroczny Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego z postulatem rzeczywistego udziału osób mających doświadczenie kryzysu psychicznego w tworzeniu usług. Obchody przypadały 10 października. Organizacja wskazuje, że wiedza pacjentów może ujawniać bariery niewidoczne w samych dokumentach i szkoleniach.

Statystyki kampanii pochodzą z ankiety Mental Health Atlas 2024, a nie z pomiaru wykonanego w październiku 2026. Spośród odpowiadających państw 37 proc. deklarowało udział takich osób w szkoleniu pracowników podstawowej opieki, a 45 proc. stałą współpracę przy planowaniu, realizacji lub monitorowaniu usług.

WHO podaje również, że tylko 9 proc. państw całkowicie przeszło na model środowiskowy, podczas gdy 53 proc. pozostaje we wczesnych etapach zmiany. Te wskaźniki opisują globalne odpowiedzi ankietowe i nie są oceną polskiego systemu.

9 października organizacja opublikowała 146-stronicowy praktyczny przewodnik dla kierownictwa szpitali psychiatrycznych i decydentów. Dotyczy on dorosłych po długich pobytach w szpitalach oraz warunków bezpiecznego przejścia do życia w społeczności.

Dokument opisuje trzy etapy: planowanie, przygotowanie i zapewnienie wsparcia. Obejmuje ograniczanie przyjęć i długości pobytów, zmianę praktyk szpitalnych oraz wypisy z zachowaniem ciągłości opieki. WHO wskazuje także na potrzebę pomocy mieszkaniowej i współpracy usług.

Zmiana modelu nie oznacza po prostu zamknięcia oddziału lub przerwania leczenia. Według WHO wymaga dostosowania finansowania, prawa i dostępnych świadczeń. Materiał opiera się na dwóch publikacjach tej samej instytucji; nie są one niezależnymi potwierdzeniami skuteczności reformy.

Przewodnik jest rekomendacją dla systemów opieki, a nie informacją o nowym uprawnieniu pacjenta w Polsce. Nie zastępuje też indywidualnej konsultacji medycznej. W źródłach nie wskazano terminu wdrożenia tego dokumentu w polskich placówkach.