Zespół Jorge Hernández-Bernala opublikował 7 października w „Nature Geoscience” model powstawania Arsia Mons Elongated Cloud, jednej z najbardziej charakterystycznych chmur na Marsie. Symulacja odtworzyła jej kształt i cykl po uwzględnieniu jednorodnego zarodkowania lodu bez wcześniejszych cząstek pyłu.

AMEC jest chmurą z lodu wodnego, która w marsjańskiej porze wiosenno-letniej pojawia się rano po zawietrznej stronie wulkanu Arsia Mons. ESA podaje, że może rozciągać się nawet na około 1800 km, po czym szybko zanika; na opublikowanym zdjęciu ma około 1500 km.

Długa biała chmura rozciągająca się od wulkanu Arsia Mons nad powierzchnią Marsa
Arsia Mons Elongated Cloud na danych Mars Express z 21 września 2018 r.; obraz opublikowany przez ESA 7 października 2026. Fot. ESA/DLR/FU Berlin; opracowanie J. Cowart, CC BY-SA 3.0 IGO · Źródło i informacje o zdjęciu ↗

W typowym opisie chmur para wodna osadza się lub zamarza na drobnych cząstkach, takich jak pył. W badanym mechanizmie para przechodzi bezpośrednio w cząstki lodu bez takiego jądra. Proces jest teoretycznie znany, ale wymaga bardzo wysokiego przesycenia i dotąd nie został zaobserwowany w działaniu w atmosferze planety.

Model wskazuje, że wiatr opływający 20-kilometrowy wulkan wywołuje falę unoszącą wilgotne powietrze o kilka kilometrów w ciągu minut. Szybkie ochłodzenie — według ESA o około 30 stopni w 10 minut — powoduje gwałtowny wzrost wilgotności względnej i warunki sprzyjające tworzeniu lodu.

Autorzy zestawili model z danymi kamer sondy Mars Express. Standardowe symulacje oparte na kondensacji na pyle nie odtwarzały chmury, natomiast dodanie jednorodnego zarodkowania dało strukturę podobną pod względem kształtu i zmian w czasie.

Wniosek ma ograniczenia. Nie wszystkie elementy modelowanej chmury dokładnie pokrywają się z obserwacjami, a badanie nie pokazuje bezpośredniego filmu z powstawania każdej cząstki lodu. Autorzy i ESA mówią więc o silnej przesłance wynikającej ze zgodności modelu z obrazami.

Znaczenie wykracza poza Marsa: mechanizm może wymagać ponownego sprawdzenia założeń stosowanych do wybranych chmur na Ziemi, Wenus i innych planetach. To kierunek dalszych badań, a nie dowód, że proces powszechnie zachodzi w ziemskiej atmosferze.

Zdjęcie pochodzi z danych kamery HRSC sondy Mars Express z orbity 18627 z 21 września 2018 roku. ESA opublikowała je ponownie 7 października 2026 na licencji CC BY-SA 3.0 IGO; fotografia jest archiwalną obserwacją ilustrującą nowe badanie, a nie zdjęciem wykonanym w dniu publikacji.